کتاب قواعد فقهیه جلد2
توضیحات:
کتاب قواعد فقهیه جلد2 با رویکردی درسبهدرس و تحلیلی، بهجای تکرار کلیات، شما را دقیقاً به نقطه تصمیم میبرد: اینکه قاعده «لا ضرر» و «لاحرج» کجا و چگونه اجرا میشوند.
- معرفی محصول:
توضیحاتی در مورد کتاب قواعد فقهیه جلد2
کتاب ارزشمند «قواعد فقهیه جلد2: قاعده لا ضرر و لا ضرار (بخش دوم) و قاعده لاحرج» از دروس حضرت آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّساللهسرّه)، به بررسی تحلیلیِ دو قاعدهی محوریِ فقه شیعه ــ «لا ضرر و لا ضرار» و «لاحرج» ــ میپردازد؛ قواعدی که در فهم حدود تکلیف و نیز در تشخیص موارد رفع حکم در مقام عمل نقش جدّی دارند. این اثر با ساختار درسبهدرس، بحث را از صورتبندی کلی فراتر میبرد و بهطور مشخص بر «جریان قاعده» و میدان اجرای آن در فروض مختلف تمرکز دارد.
این اثر بهصورت درسبهدرس پیش میرود و همین قالب، از همان ابتدا جهت کتاب را روشن میکند: بحث «لا ضرر» در این جلد وارد مرحلهی جریان قاعده و مجاری تطبیق میشود (مثلاً در عنوانگذاریِ درسها، «جریان قاعده… در فرض عقلائی بودن» و سپس «مجاری قاعده…» بهصراحت آمده است).
در ادامه نیز، جلد دوم با یک برش مشخص به سراغ قاعده لاحرج میرود و آن را در قالب یک بستهی منظمِ درسی دنبال میکند: «ادله»، «سعه قاعده»، و «رابطه با سایر ادله»؛ یعنی همان نقاطی که معمولاً در مقام استنباط و تطبیق، تعیینکننده میشوند و از سطح تعریفهای کلی فراتر میروند.
دو قاعده بنیادین و یک پرسش مشترک: مرز اجرای «لا ضرر» و «لاحرج»
در مواجهه با «لا ضرر» و «لاحرج»، مسئلهی اصلی معمولاً این نیست که اصلِ قاعده را بپذیریم یا نه؛ مسئله این است که قاعده دقیقاً کجا جاری میشود و «مرز اجرا»ی آن چگونه تعیین میگردد.
خودِ کتاب هم بعد از اتمام بحثِ سند و مفاد، صریحاً همین نقطه را محلّ ورود قرار میدهد: «این قاعده در چه مواردی قابل اجرا است و مجاری این قاعده کجاست؟»
منظور از «لا ضرر» این است که در شریعت، حکمی که در نتیجهاش ضرر قابلاعتنا باشد، به همان صورت الزامآور باقی نمیماند؛ و «لا ضرار» ناظر به این معناست که راهِ اضرار و آسیبرساندن در روابط و رفتارها بسته شود.
نتیجهی عملیاش این است که اگر یک تکلیف یا عملِ شرعی در حالت عادی مشکلی ندارد اما در موردِ خاص برای فرد «ضرری» میشود، همان بخشِ ضرری در آن مورد کنار میرود؛ مثل وضویی که برای کسی ضرر داشته باشد.
از همین زاویه است که کتاب، بحث را به «نسبتِ قاعده با سایر ادله» میکشاند؛ مثلاً در درسِ مربوط به رابطه با ادله، با صراحت توضیح میدهد که «لا ضرر» نسبت به ادلهی احکام اولیه نقش تخصیص پیدا میکند (نفیِ حکمِ ضرری در ظرف جعل و اثباتِ حکمِ متدارکِ ضرر در ظرف تشریع).
در قاعده «لاحرج» هم همین حساسیتِ مرزبندی دیده میشود: کتاب مسئله را به شکل سؤالِ دقیق طرح میکند که نسبتِ ادلهی حرج با سایر ادله چیست و آیا باید آن را حکومت دانست یا تخصیص ــ یا صورتبندی دیگری لازم است.
محتوای جلد دوم: از ادامه مباحث «لا ضرر» تا تبیین «لاحرج»
جلد دوم کتاب قواعد فقهیه، روی دو محور مشخص میایستد: ادامهی بحث قاعده «لا ضرر و لا ضرار» (بخش دوم) و بعد قاعده «لاحرج». فهرست درسها هم همین مسیر را روشن میکند: در بخش لا ضرر، بحث وارد مرحلهی «جریان قاعده» میشود و از جمله، عنوانهایی مثل «جریان قاعده در فرض عقلائی بودن» و سپس «مجاری قاعده» بهصورت صریح آمده است.
در قسمت «لا ضرر»، کتاب بیشتر از آنکه دنبال تعریفهای کلی باشد، سراغ این میرود که قاعده در عمل کجاها جاری میشود و چه چیزهایی باعث میشود در یک مورد جاری باشد و در مورد دیگر نه. همینجا چند محور اصلی دیده میشود:
- بعد از پایانِ بحثهای مقدماتی، سؤال اصلی این میشود که «قاعده در چه مواردی قابل اجراست» و «مجاری آن کجاست».
- برای اینکه این اجرا روشنتر شود، بعضی تقسیمبندیها بهعنوان زمینهی فهم مطرح میشود (مثل تفاوت برخی احکام که ریشهی عقلایی دارند با احکامی که شارع بهطور مستقل وضع کرده است).
- سپس به تفاوتِ وضعیت مکلف هم توجه میشود؛ مثلاً بحث «علم و جهل» و نسبت آن با «امتنان» در جریان قاعده مطرح میگردد.
- در نهایت، کتاب یک محور مستقل هم دارد درباره اینکه گاهی ضرر از نبودِ یک حکم بهوجود میآید؛ یعنی بحث «تعمیم لا ضرر به موارد ضرر ناشی از عدمالحکم» را جداگانه دنبال میکند.
بعد از این، جلد دوم وارد بخش «لاحرج» میشود و آن را هم درسبهدرس جلو میبرد: هم درباره محدودهی جریان قاعده بحث میکند، هم نسبتش را با دیگر ادله بررسی میکند، و حتی این پرسش را مطرح میسازد که آیا لاحرج فقط در «احکامی که وجود دارند» اثر میگذارد، یا «احکامی که به صورت نبودن/عدم» مطرح میشوند را هم شامل میشود.
مزیتها و ویژگیهای کتاب قواعد فقهیه جلد2
قالب درسبهدرس
یکی از امتیازهای روشنِ این جلد، قالب درسبهدرس آن است؛ متن مثل یک مسیر آموزشیِ پیوسته جلو میرود و برای خوانندهای که میخواهد بحث را مرحلهبهمرحله دنبال کند، منظم و قابل پیگیری است.
تمرکز بر «جریان قاعده»
یعنی کتاب در «لا ضرر» خیلی زود از سطح تعریف و کلیات عبور میکند و وارد این پرسش میشود که قاعده در عمل کجاها جاری است و «مجاری» آن چیست؛ این جهتگیری در عنوانگذاری درسها هم کاملاً پیداست.
استدلالی بودنِ طرح بحث
در متن، بحثها معمولاً با یک پرسش دقیق جلو میروند و بعد گزینهها سنجیده میشوند؛ مثلاً وقتی نوبت به نسبت قاعده با ادلهی دیگر میرسد، کامل بررسی میشود: «نسبت حکومت است یا تخصیص، یا هیچکدام؟»
حساسیت نسبت به مرزها و دامنهها
کتاب فقط اصل قاعده را تکرار نمیکند، بلکه روی نقاطی میایستد که در استنباط محل سؤال است؛ مثل طرح این مسئله که لاحرج آیا فقط احکام «ثبوتی/وجودی» را دربرمیگیرد یا نسبت به «احکام عدمی» هم قابل بحث است.
نمونهای از متن کتاب قواعد فقهیه جلد 2
« بهطور کلی قاعدۀ لا ضرر وجوداً و مصداقاً نفی ضرر میکند؛ یعنی از نقطهنظر مفهومی نفی حکم ضرری میکند یا نفی حکمی میکند که در عدم نفیش ضرر است، یعنی در عدم آن حکم، ضرر است؛ یا برحسب مصداق، ضرر اعظم و اکبر را در ازاء ضرر اقل برمیدارد.اگر به این مسئله توجه کنیم مییابیم که بسیاری از ملاکاتی که موجب احکامی در یک تمدن و اجتماع اسلامی میشود، ممکن است تغییر کند و یا قابل تغییر باشد.با توجه به این مسئله، در قضایای مهم و ضروریاتی که موجب ضرر بر مکلفین است، مثل حرمت تخریب بناء مسلمین و حرمت تصرف در مال وقفی و حرمت تصرف در اموال مسلمین که همه از ضروریات فقه است: «النّاسُ مُسلّطون علیٰ أموالِهم»، چنانچه حرمت این تصرفات با حرمت ضرری که این ضرر متوجّه مردم و جامعه میشود تعارض پیدا کند، بلاشکٍ و لاشبهةٍ میتوانیم از آن قواعد و احکام اولیۀ خودمان بهواسطۀ لا ضرر دست برداریم و مسجدی را تخریب کنیم یا وقفی را از میان برداریم. البته در بحث تعارض با ادله میآید که چه آن ادله بهنحو کلّی باشد یا بهنحو جزئی باشد، مثل وقف و امثالذلک.»
کتاب قواعد فقهیه جلد 2 مناسب چه کسانی است؟
طلاب و دانشجویان دروس فقه و اصول
چون مباحث «لا ضرر» و «لاحرج» را به شیوهی درسی و با صورتبندیهای استدلالی (مثل سنجش نسبت قاعده با سایر ادله) پیش میبرد؛ همین قالبِ «دروس» و سبکِ بحث، کتاب را برای استفادهی آموزشی مناسب میکند.
پژوهشگران و علاقهمندان فقه کاربردی
پژوهشگران و اهل مطالعهی فقه کاربردی که برایشان مهم است قاعده در عمل «کجا اجرا میشود» و مجاری آن چیست؛ چون متن صریحاً بحث را به سمت «موارد اجرا» و «مجاری قاعده» میبرد.
علاقهمندان به مباحث فقهی و اصول فقه
عموم علاقهمندان به بحثهای فقهی که دوست دارند یک بحثِ قاعدهای را «قدمبهقدم» و با استدلال دنبال کنند، نه صرفاً در حد تعریف و نتیجهگیری کوتاه.
سوالات خریدارن در خصوص جلد دوم کتاب قواعد فقهیه
این جلد چه تفاوتی با توضیحهای کلی رایج درباره لا ضرر و لاحرج دارد؟
در این کتاب بحث از کلیات عبور میکند و وارد «جریان قاعده» و «مجاری تطبیق» میشود؛ یعنی مشخص میکند قاعده دقیقاً کجا اجرا میشود و نسبتش با سایر ادله (مثل حکومت/تخصیص) چگونه تحلیل میگردد.
بخش «لا ضرر» در جلد دوم دقیقاً روی چه چیزی تمرکز دارد؟
تمرکز اصلی روی این است که پس از مباحث سند و مفاد، قاعده در فروض مختلف چگونه جاری میشود؛ از جمله بحثِ «جریان قاعده در فرض عقلائی بودن» و سپس «مجاری قاعده» و همچنین بررسی مواردی که ضرر از نبود حکم پدید میآید.
در بخش «لاحرج» چه بحثهایی مطرح میشود؟
کتاب قاعده لاحرج را درسبهدرس منظم دنبال میکند: ادله قاعده، سعه و دامنه، و رابطه با سایر ادله؛ و حتی این سؤال را مطرح میکند که لاحرج آیا فقط احکام «وجودی» را شامل میشود یا نسبت به «احکام عدمی» هم قابل طرح است.
آیا این کتاب برای مطالعه آموزشی مناسب است یا صرفاً پژوهشی است؟
بهخاطر قالب درسبهدرس و صورتبندی پرسشمحور (مثل بررسی حکومت یا تخصیص)، هم برای مطالعه آموزشیِ منظم مناسب است و هم برای پژوهشگرانی که دنبال تعیین مرزهای اجرا در فقه کاربردیاند.
این کتاب بیشتر برای چه کسانی پیشنهاد میشود؟
برای طلاب و دانشجویان فقه و اصول، و نیز پژوهشگران فقه کاربردی که مسئلهشان «موارد اجرا و مجاری قاعده» است؛ همچنین برای علاقهمندانی که بحث استدلالی را مرحلهبهمرحله میپسندند.
چرا کتاب قواعد فقهیه جلد2 برای شما توصیه میشود؟
اگر در مطالعه فقهیتان با این گره مواجه میشوید که:
✅«اینجا واقعاً لا ضرر جاری میشود یا نه؟»
✅«این مورد لاحرج است یا فقط سختی متعارف؟»
✅«نسبت این قواعد با ادله احکام اولیه دقیقاً چیست و در عمل چه اثری دارد؟»
قواعد فقهیه جلد2 بهدرد شما میخورد چون کتاب روی همان نقطهی حساس دست میگذارد: مرزبندی اجرا و شناخت مجاری تطبیق؛ نه صرفاً تعریف قاعده. این یعنی بهجای اینکه بعد از مطالعه، هنوز در «تشخیص مورد» مردد بمانید، با یک مسیر درسمحور جلو میروید که شما را به تصمیم فقهی نزدیکتر میکند—خصوصاً وقتی بحث به تعارضها و نسبت با ادله میرسد.
| ناشر |
مکتب وحی |
|---|---|
| مولف |
آیت اللـه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی |
| موضوع |
قواعد فقه |
| زبان |
فارسی |
| نوبت چاپ |
اول |
| قطع |
وزیری |
| نوع جلد |
سخت (سلفون) |
- مشخصات:
| ناشر |
مکتب وحی |
|---|---|
| مولف |
آیت اللـه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی |
| موضوع |
قواعد فقه |
| زبان |
فارسی |
| نوبت چاپ |
اول |
| قطع |
وزیری |
| نوع جلد |
سخت (سلفون) |
شما هم درباره این محصول دیدگاه و یا پرسش خود را ثبت کنید
- مرتب سازی:
نقد و بررسیها
حذف فیلترهاهنوز بررسیای ثبت نشده است.
قیمت اصلی ۵۰۰,۰۰۰ تومان بود.۴۸۵,۰۰۰ تومانقیمت فعلی ۴۸۵,۰۰۰ تومان است.
۱۹۰,۰۰۰ تومان
۱۹۰,۰۰۰ تومان
۹۰۰,۰۰۰ تومان
۹۰۰,۰۰۰ تومان
۱,۱۰۰,۰۰۰ تومان
نقد و بررسیها
حذف فیلترهاهنوز بررسیای ثبت نشده است.