کتاب رساله غناء و موسیقی

رسالۀ غنا و موسیقی حاصل دروس خارج فقه حضرت آیت‌اللَه حاج سید‌محمدمحسن حسینی طهرانی (رضوان‌الله‌علیه) در سال‌های ۱۴۲۰ و ۱۴۲۱ ه‍.ق در حوزۀ علمیۀ قم است که در آن موضوع غناء و موسیقی را از نگاه احکام شرع، به‌طور مبسوط در ۱۲ مجلس مورد تحلیل و بررسی قرار داده‌اند.
حضرت آیت‌اللَه طهرانی (قدّس‌سرّه) در این کتاب به یکی از مهم‌ترین و مورد ابتلاترین مباحث فقهی معاصر، یعنی مسئلۀ آوازخوانی و موسیقی پرداخته‌ و آن را از ابعاد مختلف مورد واکاوی و تجزیه و تحلیلِ فنّی و علمی قرار داده‌اند. استاد فقید در این اثر، فقط به قواعد اصولی و رجالی اکتفاء ننموده و شواهد و قرائن مختلف تاریخی و فرهنگی در زمان صدور آیات و روایات را درنظر گرفته‌اند. ایشان برخلاف روشِ رایج امروزی که صرفاً جنبۀ إسقاط تکلیف از دوش مکلّف در استنباط احکام را مدّنظر قرار می‌دهد، ایصال به واقعیت حکم شرعی در جنبهٔ ارتباط عمل با نفس مکلّف و تأثیر غناء و موسیقی در رشد یا افول انسان را ملاک استنباط قرار داده‌اند.
برخی از عناوین این کتاب عبارتند از: معنای لغوی و اصطلاحی غناء، آیات و روایات دالّ بر حرمت یا جواز غناء و جمع‌بندی میان آنها، ملاک تمایز غناء حرام از حلال و کیفیت رجوع به عرف در تشخیص آن، حکم تغنّیِ به قرآن و معنای آن، روایات دالّ بر حرمت موسیقی و بررسی اقوال فقها در این مسئله، تأثیراث مخرّب موسیقی بر نفس، حرمت ذاتی موسیقی یا حرمت به‌واسطۀ ملازمه با امور لهوی و حرام و ….

گزیده‌ای از کتاب:

غناء حرام این است که انسان صوتی بشنود که او را از حالت انسانیّت به حالت حیوانیّت و بهیمیّت تنزّل دهد؛ مثلاً وقتی که این صوت را می‌شنود بلند شود و برقصد! بالأخره خود انسان این را می‌فهمد! در این صورت حرام است.
بنابراین اینکه گفته می‌شود: «در این حالت هم برای او لطافتی پیدا شده است!» خب خیلی چیزها لطیف است؛ ولی درست نیست! خود انسان متوجه می‌شود و می‌فهمد که برای او حالت کدورتی پیدا می‌شود، ولی درعین‌حال در اختیار او نیست و نمی‌تواند خودش را ضبط کند….آنچه متفاهَم عرفی غناء است، حالتی است که انسان را از آن جنبۀ اعتدال به جنبۀ محبّت‌های حیوانی و شهوانی بکشاند و به‌جای اینکه حالت تلطیف روحی برای انسان بیاورد حالت جنبۀ حیوانیِ انسان را تقویت کند.